Jak przekłady zmieniają Biblię. O tłumaczeniu Pisma Świętego raz jeszcze

O czym jest ta książka

Książka składa się z pięciu dużych części: historii przekładów Biblii, ogólnej teorii tłumaczenia, teorii tłumaczenia Biblii, analizy typowych błędów translacyjnych oraz omówienia współczesnych polskich przekładów Pisma Świętego. Autor prowadzi czytelnika od pierwszych przekładów starożytnych (targumy, Septuaginta, Wulgata) przez reformację i Biblię Wujka aż po dzisiejsze tłumaczenia katolickie, protestanckie, żydowskie i ekumeniczne.​

Sporo miejsca poświęca teorii przekładu: pojęciu ekwiwalencji formalnej i dynamicznej, koncepcjom Noama Chomsky’ego i Eugene’a Nidy, problemowi nieprzetłumaczalności, metafrazie i parafrazie, roli tłumacza jako twórcy, a także teorii skoposu, czyli przekładu podporządkowanego celowi i odbiorcy. Książka łączy twardą naukową refleksję z praktycznymi przykładami, dlatego zamiast suchej teorii czytelnik dostaje konkretne sceny, słowa, zdania i porównania między różnymi językami.​

Czego można się z niej dowiedzieć

Czytelnik dowiaduje się, dlaczego w judaizmie i islamie przekłady Tory i Koranu nie są traktowane jako teksty święte, a w chrześcijaństwie tłumaczona Biblia wciąż jest Słowem Bożym. Książka pokazuje, jak już od czasów Jezusa i pierwszego Kościoła wszystko rozgrywało się na styku kilku języków (hebrajski, aramejski, greka), dlatego słowa Mistrza z Nazaretu znamy wyłącznie w tłumaczeniu.​

Autor tłumaczy, czym różni się dosłowność od wierności sensowi, kiedy przekład „zbyt dosłowny” zaczyna być śmieszny albo niezrozumiały, oraz dlaczego nie istnieje idealna, w 100% ekwiwalentna translacja pojedynczego słowa, nie mówiąc o całej księdze. Pokazuje, jak przekład dotyka idiomów, obrazów, gier słownych, metafor, poezji i jak łatwo w tym miejscu o zafałszowanie albo spłaszczenie oryginału.​

Dużą wartością są rozdziały poświęcone błędom i trudnościom: od źle oddanych pojedynczych terminów, przez błędne tłumaczenia idiomów, formuł i semityzmów w ewangeliach, aż po „potknięcia” stylistyczne i gramatyczne. Ostatnia część książki to konkretne omówienia polskich przekładów: od „Psałterza Dawidowego” Kochanowskiego, przez Biblię Wujka, Gdańską, Tysiąclecia, Pardes Lauder, Przekład Ekumeniczny, Nowy Przekład Dynamiczny, aż po przekład Świadków Jehowy i kontrowersyjne parafrazy.​

Dlaczego warto ją przeczytać

Ta książka uświadamia, jak bardzo sposób czytania Biblii zależy od tego, KTO tłumaczył, JAKIE miał założenia (konfesyjne, językowe, duszpasterskie) i DO KOGO chciał mówić. Dzięki licznym przykładom czytelnik zaczyna rozumieć, skąd biorą się różnice między przekładami, dlaczego nowsze edycje zmieniają znane sformułowania i jak samemu krytycznie, ale owocnie, korzystać z wielu tłumaczeń naraz.​

To lektura dla osób wierzących, biblistów-amatorów, kaznodziejów, tłumaczy i wszystkich, którzy chcą być bardziej świadomymi czytelnikami Pisma Świętego, a nie tylko „odbiorcami gotowego tekstu”. Książka łączy solidne zaplecze naukowe, klarowny język i pasję do Biblii, dzięki czemu nie tylko poszerza wiedzę o przekładach, ale przede wszystkim rozbudza pragnienie, by czytać Słowo Boże uważniej, mądrzej i z większym szacunkiem dla jego bogactwa.