Mowa i męczeństwo św. Szczepana (Dz 7)

Wykład pokazuje, że mowa Szczepana z Dz 7 nie jest obroną, lecz prorockim aktem oskarżenia i reinterpretacją całej historii Izraela. To najdłuższe wystąpienie w Nowym Testamencie i jeden z kluczowych tekstów teologicznych Dziejów Apostolskich.

Szczepan, oskarżony o bluźnierstwo przeciw Mojżeszowi, Prawu i Świątyni, nie zaprzecza zarzutom wprost, lecz odpowiada, przeprowadzając słuchaczy przez dzieje Abrahama, Józefa i Mojżesza. Pokazuje, że Bóg od początku działał poza Ziemią Obiecaną i poza Świątynią – w Mezopotamii, Egipcie, na pustyni – a Jego wybrani byli systematycznie odrzucani przez własny lud.

Centralnym motywem mowy jest figura odrzuconego wybawcy:
– Józef sprzedany przez braci
– Mojżesz odrzucony jako „samozwańczy przywódca”
– Jezus, „Sprawiedliwy” odrzucony przez przywódców

Szczepan dowodzi, że Sanhedryn powtarza dokładnie ten sam schemat, który znamy z historii Izraela – opór wobec Ducha Świętego i odrzucanie Bożych posłańców.

Kulminacją mowy jest radykalna teologia świątyni: cytując Iz 66, Szczepan ogłasza, że „Najwyższy nie mieszka w dziełach rąk ludzkich”. Świątynia nie jest centrum obecności Boga – był nim Namiot na pustyni, a teraz jest nim Jezus i wspólnota prowadzona przez Ducha.

Męczeństwo Szczepana nie jest porażką, lecz pieczęcią prawdy jego słów. Jego wizja Syna Człowieczego, modlitwa przebaczenia i oddanie ducha Bogu czynią go pierwszym świadkiem, który umiera dokładnie tak, jak Jezus. Łukasz, autor Dz, tak konstruuje mowę i postawę Szczepana, by upodobnić go do Jezusa… Łącznie z ostatnimi słowami męczennika, które są tymi samymi, jakie Jezus wypowiada na krzyżu.

Od tego momentu dzieje Kościoła wchodzą w nowy etap – śmierć Szczepana otwiera drogę Pawłowi. Dzieje Apostolskie 7 to teologiczne serce księgi. Tu kończy się etap misji apostołów skierowanej do Judejczyków – a zaczyna się opowieść o działalności apostoła Pawła, apostoła narodów.