Pierwsze zdanie Biblii – analiza gramatyczna (cz. 2)

O czym jest tekst

Na początku poznajemy całe zdanie w transkrypcji i zapisie hebrajskim: „Bereszit bara Elohim et haszszamajim weet haarec”, z dosłownym tłumaczeniem „Z początku / z początkiem stworzył Bóg niebo i ziemię”. Autor wyjaśnia, że forma „Bereszit” sugeruje wyrażenie z przyimkiem, oraz omawia czasownik „bara” (stworzył) jako formę rodzaju męskiego, liczby pojedynczej, co ma znaczenie dla rozumienia podmiotu „Elohim” występującego w liczbie mnogiej. Już ten prosty zabieg pokazuje, jak hebrajski wskazuje na jedyność działania Boga pomimo formalnie mnogiej formy rzeczownika.​

Czego można się dowiedzieć

Sporo uwagi poświęcone jest tzw. partykule biernika „et” – słówku, które samo nie ma tłumaczenia, ale sygnalizuje, że następny wyraz stoi w bierniku („kogo? co?”), oraz spójnikowi „we-” w wyrażeniu „weet”, będącemu połączeniem „i/a” ze wspomnianym „et”. Dzięki temu czytelnik zaczyna rozumieć, dlaczego w hebrajskim pojawiają się „dziwne” słowa, których nie ma w przekładach, a jednak są kluczowe dla składni.​

Osobny mini-wykład dotyczy rzeczowników „haszszamajim” (niebo/niebiosa) i „haarec” (ziemia, kraj): autor tłumaczy, jak działa rodzajnik „ha-”, dlaczego w jednych przypadkach podwaja kolejną spółgłoskę, a przed gardłowym alefem zamiast tego wydłuża samogłoskę do qamec, oraz czemu „szamajim” ma tylko formę mnogą, choć w polskim oddajemy go zwykle jako „niebo”. Czytelnik uczy się przy okazji, że hebrajski ma tylko rodzajnik określony i że liczba mnoga nie zawsze pokrywa się prostym „s” w tłumaczeniu.​

Tekst należy do cyklu „Hebrajski krok po kroku” – dlatego oprócz samej analizy dostajemy też obietnicę kontynuacji: w kolejnej lekcji autor zapowiada analizę teologiczną pierwszego zdania Biblii i omówienie akcentów, co pokazuje, że gramatyka nie jest celem samym w sobie, ale drogą do głębszego rozumienia przesłania biblijnego. Formuła jest bardzo przyjazna: krótkie objaśnienia, jasne przykłady, nawiązania do wcześniejszych lekcji (np. rodzajnika, samogłosek), dzięki czemu tekst nadaje się zarówno dla początkujących, jak i dla tych, którzy chcą uporządkować swoją wiedzę.​

Dlaczego warto przeczytać
Lektura tego krótkiego opracowania zachęca, bo pokazuje, że za jednym, dobrze znanym w przekładzie zdaniem, kryje się fascynująca struktura językowa, a każde „małe słówko” ma znaczenie. Jeśli interesuje Cię hebrajski biblijny, chcesz zobaczyć, jak wygląda praktyczne „czytanie Biblii po hebrajsku”, albo po prostu lubisz, gdy zdanie „Na początku stworzył Bóg niebo i ziemię” nabiera nowych odcieni, ten tekst będzie świetnym, inspirującym wprowadzeniem.​