Teksty z Ugarit. TOM 1 – Mity

O czym jest tekst

Książka została opracowana przez zespół biblistów i asyriologów pod redakcją naukową Macieja Münnicha i obejmuje tłumaczenia oraz komentarze do najważniejszych mitów z miasta Ugarit, zapisanych pismem klinowym na tabliczkach z XIV–XIII w. przed Chr. Całość poprzedzają trzy obszerne wprowadzenia: ogólne wprowadzenie do publikacji, esej „Dlaczego teksty ugaryckie?” autorstwa Macieja Münnicha oraz wprowadzenie historyczne Andrzeja Mrozka, które przedstawia dzieje odkrycia Ugarit, charakter języka ugaryckiego i znaczenie tych tekstów dla badań nad Biblią i religiami Bliskiego Wschodu. Rdzeń tomu stanowią kolejno: „Cykl o Baʽlu”, a następnie krótsze mity i poematy: „Uczta herosów (rpum)”, „Niebiańska uczta Ila”, „Zaślubiny Nikkal i Jaricha”, „Narodziny uroczych bogów” oraz „Klacz i Ḥoranu”, każdy z pełnym przekładem i komentarzem.​

Czego można się dowiedzieć

Najobszerniejszy tekst tomu to „Cykl o Baʽlu” (KTU 1.1–1.6) w przekładzie ks. Mariusza Szmajdzińskiego, ujęty w kilku głównych częściach: „Walka Baʽla z Jammem”, „Budowa pałacu Baʽla” oraz „Walka Baʽla z Motem”, poprzedzonych obszernym wstępem i zwieńczonych ekskursem o tytułach i określeniach Baʽla w tekstach ugaryckich. Czytelnik poznaje tu rolę Baʽla jako boga burzy i deszczu, jego zmagania z bóstwem morza (Jammem) i śmierci (Motem), motyw budowy boskiego pałacu oraz sposób, w jaki mity te wyjaśniały rytm pór roku, urodzaj i klęski – co ma liczne paralelne motywy w tekstach biblijnych (np. obrazy JHWH panującego nad morzem i potęgami chaosu). Komentarze wyjaśniają strukturę poematu, stan tabliczek, terminologię religijną, a także pokazują, jak te same obrazy (morze, góra, burza, pałac) funkcjonują w Bibilii i w ugaryckiej mitologii.​

Kolejne utwory rozwijają obraz świata bogów i herosów Ugarit. „Uczta herosów (rpum)” dotyczy zgromadzenia ubóstwionych herosów (rpum/rephaim) i ich uczty, co jest ważne dla zrozumienia starożytnych wyobrażeń o zmarłych przodkach i tzw. refaim, pojawiających się także w Biblii. „Niebiańska uczta Ila” przedstawia boską ucztę z udziałem najwyższego boga Ila i innych bóstw, odsłaniając strukturę boskiej wspólnoty i ceremoniałów dworu niebiańskiego. „Zaślubiny Nikkal i Jaricha” to mit o małżeństwie bogini Nikkal (związanej z płodnością) i boga księżyca Jaricha, który wiąże rytmy natury z rytmami kultu i rodziny; „Narodziny uroczych bogów” opowiadają o generacjach bóstw i ich rolach, a „Klacz i Ḥoranu” – o bardziej ludyczno–magicznej opowieści z elementami zaklęć i motywów leczniczych. Wstęp do całej serii w syntetyczny sposób przedstawia też strukturę trzech tomów: pierwszy poświęcony jest mitom, drugi legendom, a trzeci rytuałom, co umożliwia pełniejszy wgląd w ugarycką religię – od opowieści mitologicznych przez narracje z udziałem ludzi po praktykę kultową.​

Dlaczego warto przeczytać

Po ten tom warto sięgnąć, jeśli chcesz czytać Biblię świadomie na tle jej rzeczywistego środowiska kulturowego: mity ugaryckie pokazują, jak myśleli o świecie, bogach, deszczu, śmierci i królestwie najbliżsi sąsiedzi starożytnego Izraela. Wprowadzenia Münnicha i Mrozka tłumaczą, dlaczego teksty te są tak ważne dla biblistyki: pomagają zrozumieć język metafor biblijnych (np. walka Boga z morzem, motyw góry jako miejsca boskiej obecności, obrazy uczty, małżeństwa bóstw, narodzin bogów), a jednocześnie uwidaczniają oryginalność biblijnego monoteizmu i etyki, która krytycznie dystansuje się od wielu kananejskich wyobrażeń. Dla studentów teologii, religioznawstwa, filologii klasycznych i historii starożytnej to fundamentalne narzędzie źródłowe; dla zaawansowanych czytelników Biblii – szansa, by zobaczyć, jak bogaty i złożony był świat literacki, z którym wchodzi w dialog biblijne objawienie, i tym samym czytać tekst natchniony w sposób głębszy, bardziej kompetentny i zakorzeniony w realiach epoki.

Nazwa firmy: Marcin Majewski
NIP: 6912146794