The Four Problems which Old Testament Married Couples Grapple with

O czym jest tekst

Autor wychodzi od dwóch opisów stworzenia człowieka w Rdz 1–2, które w teologii uchodzą za normatywny obraz małżeństwa: monogamicznego, wyłącznego, nierozerwalnego związku mężczyzny i kobiety, stających się „jednym ciałem”. Pokazuje jednak, że „normalność” życia małżeńskiego w realiach Starego Testamentu wyglądała inaczej, a właśnie na jej tle ujawnia się nowość biblijnego ideału. W tym kontekście autor analizuje cztery główne problemy, z jakimi mierzyły się małżeństwa „Pierwszego Testamentu”: poligamię, brak potomstwa, niewierność małżeńską i rozwód, zestawiając je z współczesnym kryzysem małżeństwa i debatą wokół Amoris laetitia.​

Poligamia – między opisem a ideałem

Pierwsza część poświęcona jest poligamii, rozróżnianej precyzyjnie na poligynię (jeden mężczyzna – wiele żon) i poliandrię (jedna kobieta – wielu mężów), przy czym w Biblii faktycznie występuje tylko ta pierwsza. Autor podkreśla, że choć współczesna mentalność uznaje poligamię za niemoralną, to Pismo Święte nigdzie wprost jej nie zakazuje, a patriarchowie i królowie mają po kilka żon i nałożnic. Jednocześnie normatywne teksty o małżeństwie (Rdz 1–2, pouczenia proroków i ksiąg mądrościowych) wyraźnie mówią o monogamii – Bóg zamierza złączyć jednego mężczyznę z jedną kobietą, a prorocy przyrównują relację Boga z Izraelem do wyłącznego, wiernego małżeństwa, co byłoby niezrozumiałe, gdyby poligamia była ideałem.​

Majewski pokazuje, że poligamia jest w Biblii raczej tolerowana i regulowana niż afirmowana. Przypomina, że pierwszym poligamistą jest Lamek – przedstawiony jako przykład moralnej degeneracji – i że typowe poligamiczne układy (Abraham–Sara–Hagar, Jakub–Rachela–Lea z ich służącymi, harem Dawida i Salomona) przynoszą napięcia, zazdrość, rywalizację („rywalka” jako dosłowne hebrajskie określenie drugiej żony) i upadek duchowy, jak w przypadku Salomona. Zaznacza też, że wraz z rozwojem tradycji (okres Drugiej Świątyni) prorocy i mędrcy praktycznie wypierają poligamię na margines, a w praktyce większość Izraelitów żyje w związkach monogamicznych, podobnie jak dzisiejsi Beduini mimo prawnego przyzwolenia na wielożeństwo.​

Brak potomstwa – ból i nadzieja

Drugi problem to brak dzieci: niepłodność i bezpłodność, ukazane zarówno jako wielkie cierpienie małżonków, jak i ważny motyw teologiczny. Autor omawia historie bezdzietnych kobiet: Sary, Rebeki, Racheli, matki Samsona, Anny – matki Samuela, Elżbiety czy (w tradycji apokryficznej) Anny, matki Maryi. W realiach starożytnego Izraela bezpłodność była hańbą, groźbą przerwania rodu, utraty pamięci i zabezpieczenia na starość, a winą obciążano niemal wyłącznie kobietę, co tłumaczy praktykę „podstawiania” niewolnic jako surogatek.​

Majewski zauważa, że biblijni autorzy najchętniej wybierają historie z „happy endem”, gdzie po latach bólu rodzi się dziecko – znak szczególnego Bożego planu wobec tej rodziny. Zwraca jednak uwagę, że w życiu wielu par cud nie następuje i że współczesne małżeństwa zmagające się z niepłodnością mogą odnaleźć w tych opowieściach swoje emocje: rozpacz (krzyk Racheli „Daj mi dzieci, bo inaczej umrę!”), poczucie odrzucenia, kryzys wiary. Proponuje szersze spojrzenie na „płodność” życia – nie ograniczoną do biologicznego rodzicielstwa – inspirowane biblijną i chrześcijańską refleksją (m.in. Familiaris consortio).​

Niewierność i rozwód – realizm Biblii

Choć w przytoczonym fragmencie streszczenia najmocniej rozwinięte są dwie pierwsze części, cały artykuł obejmuje jeszcze dwie kolejne trudności: niewierność małżeńską i rozwód. Autor pokazuje, że Biblia nie ukrywa zdrad, przemocy, instrumentalizacji ciała i uczuć – przeciwnie, opisuje je z brutalną szczerością, by ukazać dramat rozbitego przymierza między ludźmi i wobec Boga. Analizuje przepisy prawne i narracje, w których cudzołóstwo i rozwód pojawiają się jako realne fakty, ale też jako obrazy zdrady przymierza z Bogiem, co przygotowuje późniejsze, bardziej radykalne nauczanie proroków i Jezusa.​

W kontekście rozwodu Majewski przywołuje rozwój prawa od regulacji Mojżeszowych po czasy po wygnaniu i praktykę gmin żydowskich (np. kontrakty z Elefantyny), pokazując, że Biblia z jednej strony liczy się z ludzką twardością serca, z drugiej – stale przywraca na horyzont pierwotny zamysł Boga z Rdz 1–2. Dzięki temu artykuł pomaga zobaczyć ciągłość między Starym Testamentem a współczesnym nauczaniem Kościoła o nierozerwalności, ale bez naiwnego idealizowania biblijnej rzeczywistości.​

Dlaczego warto przeczytać

Ten tekst warto przeczytać, jeśli szukasz ujęcia małżeństwa, które łączy biblijny ideał z realizmem ludzkiej słabości, i chcesz zobaczyć, że problemy dzisiejszych par – kryzys wierności, bezdzietność, napięcia wokół form małżeństwa – mają swoje analogie już w Biblii. Artykuł dobrze nadaje się zarówno jako materiał dla duszpasterzy i doradców rodzinnych (w kontekście Amoris laetitia), jak i dla małżonków czy narzeczonych, którzy chcą czytać Pismo bez cukierkowej wizji „świętych małżeństw”. Lektura pomaga odkryć, że biblijne małżeństwa to nie tylko „dwoje jednym ciałem”, ale także historia walki o miłość, wierność i zaufanie Bogu pośród realnych ran – bardzo podobnych do tych, które znamy dzisiaj.