Co archeologia mówi o państwie Dawida? Rozmowa z prof. Maciejem Münnichem

Dawid i Salomon to postacie, które przez wieki kształtowały religijną wyobraźnię i duchową tożsamość Izraela. Ale czy za tymi opowieściami stoi rzeczywista historia, czy raczej misternie zbudowana narracja polityczno-teologiczna? Właśnie z tym pytaniem mierzę się w mojej rozmowie z dr. hab. Maciejem Münnichem, prof. KUL, historykiem starożytności i badaczem dziejów Izraela.

W tym spotkaniu zaglądamy dokładnie tam, gdzie tekst biblijny spotyka się z archeologią. Krok po kroku przechodzimy od opowiadań biblijnych do konkretnych znalezisk: inskrypcji z Tel Dan, ruin miast judzkich i izraelskich, fragmentów ceramiki oraz innych materialnych śladów, które mogą pomóc w rekonstrukcji początków państwa Dawida.

Minimaliści kontra maksymaliści

W centrum naszej rozmowy znajduje się jeden z najgłośniejszych sporów współczesnej biblistyki i archeologii. Maksymaliści widzą w Dawidzie realnego władcę małego, ale istniejącego państwa w X wieku p.n.e. Minimaliści z kolei uznają opowieści o zjednoczonej monarchii za znacznie późniejszą konstrukcję, służącą budowaniu pamięci wspólnotowej i politycznej tożsamości.

Razem z prof. Münnichem pokazujemy, skąd bierze się teza, że monarchia Dawida i Salomona mogła być „mitem politycznym”, ale omawiamy też argumenty tych badaczy, którzy bronią historycznego rdzenia tych opowieści. Rozmawiamy o datowaniu najważniejszych warstw archeologicznych i o tym, jak ostrożnie trzeba czytać zarówno napisy wykute w kamieniu, jak i same narracje biblijne.

Ile historii jest w Biblii?

To nie jest rozmowa wyłącznie o ruinach, wykopaliskach i ceramice. To także bardzo poważne pytanie o wiarygodność biblijnego świadectwa i o to, co dla wiary oznacza mniej lub bardziej uchwytne historyczne tło tekstu. Zastanawiamy się, czy archeologia potwierdza obraz znany z katechezy, czy raczej go komplikuje i zmusza do dojrzalszego czytania Biblii.

Jeśli więc pytasz, czy „to wszystko naprawdę się wydarzyło”, jak czytać Stary Testament pomiędzy wiarą a sceptycyzmem i czy archeologia biblijna jest sprzymierzeńcem czy przeciwnikiem Biblii, ta rozmowa została nagrana właśnie z myślą o Tobie. Zapraszam do obejrzenia pełnego materiału wideo osadzonego powyżej.