GODZINA ZERO #168: MARCIN MAJEWSKI I ARLETA BOJKE – JAK WYGLĄDAŁ JEZUS? ADAM I EWA, BIBLIA VS KORAN

W moim najnowszym wykładzie często podkreślam, jak wiele mitów krąży wokół Biblii – mitów, które z perspektywy biblistyki wymagają zdecydowanego sprostowania. Wiele osób błędnie zakłada, że Biblia to jedna, spójna książka. Tymczasem samo greckie słowo biblia oznacza po prostu „księgi”. Jest to ogromna, złożona antologia tekstów, która powstawała na przestrzeni wieków, w skrajnie różnych kontekstach historycznych i geograficznych.

Stary Testament jest głęboko zakorzeniony w realiach starożytnego Bliskiego Wschodu i jego bogatej tradycji oralnej. Składa się z pism powstających między XII a II wiekiem p.n.e., kiedy Izraelici próbowali zdefiniować swoją tożsamość. Z kolei Nowy Testament odzwierciedla już zupełnie inny, zróżnicowany świat śródziemnomorski pod dominacją Imperium Rzymskiego.

Najpopularniejsze mity biblijne

Kiedy mówimy o nieporozumieniach, nie sposób pominąć najbardziej zakorzenionych w naszej kulturze wyobrażeń. Wielu wierzy, że Adam i Ewa zerwali w Raju jabłko, co jest klasycznym przykładem błędu w tłumaczeniu. W rzeczywistości oryginalny tekst mówi po prostu o owocu, a zamieszanie wywołało łacińskie słowo malum (oznaczające zarówno zło, jak i jabłko). Podobnie jest z wizerunkiem Jezusa – Jego powszechne przedstawienie z długimi, falującymi włosami to wynik późniejszych interpretacji artystycznych, a nie historycznych faktów.

Innym potężnym mitem jest traktowanie Biblii jako nowoczesnej kroniki. Opowieści takie jak przejście przez Morze Czerwone to teksty założycielskie, mające głębokie znaczenie tożsamościowe i symboliczne, a nie dosłowny zapis wydarzeń z kalendarzem w ręku.

Różnice w kanonach: Katolicy, protestanci i prawosławni

Kolejnym powszechnym mitem jest przekonanie, że wszyscy chrześcijanie korzystają dokładnie z tej samej Biblii. W trakcie wykładu poruszam temat różnic w kanonach, czyli oficjalnych zbiorach pism uznawanych za natchnione. Proces ich kształtowania był niezwykle długi i burzliwy (w Kościele katolickim ostateczne zamknięcie kanonu nastąpiło dopiero na Soborze Trydenckim w XVI wieku).

Prawosławni posługują się dziś najszerszym kanonem, katolicy nieco węższym (46 ksiąg Starego Testamentu), a protestanci przyjęli najkrótszy zbiór hebrajski (39 ksiąg). Te różnice to nie tylko kwestia liczby stron. Odzwierciedlają one fundamentalne odmienności w interpretacji i budowaniu religijnej tożsamości przez poszczególne odłamy chrześcijaństwa.

Symbolika biblijna a interpretacja historyczna

Kluczem do zrozumienia tego fascynującego dzieła jest połączenie analizy historycznej z właściwym odczytywaniem symboli. Różnorodność gatunków literackich wykorzystanych przez starożytnych autorów sprawia, że do tekstów świętych nie można podchodzić z jedną, sztywną miarą. Opowieść o Adamie i Ewie to piękna alegoria o kondycji ludzkiej i relacji z Bogiem, a nie wczesny reportaż.

Aby odkryć prawdziwe, uniwersalne przesłanie ukryte w biblijnych narracjach, musimy zdjąć z nich warstwy późniejszych kulturowych wyobrażeń. Jak dokładnie to zrobić, co oznaczają poszczególne symbole i jakie jeszcze tajemnice skrywa proces kanonizacji, wyjaśniam szczegółowo w materiale wideo powyżej.