QUMRAN – Co kryją dokumenty qumrańskie? [cz. 2]

W połowie XX wieku w jaskiniach w pobliżu Morza Martwego doszło do jednego z najważniejszych odkryć archeologicznych naszych czasów. Znaleziono tam ponad 900 starożytnych manuskryptów, które zrewolucjonizowały nasze rozumienie wczesnego judaizmu i Biblii. W najnowszym materiale wideo zabieram Was w dalszą podróż do Qumran, aby przyjrzeć się temu, co dokładnie kryją te niezwykłe teksty, datowane od III w. p.n.e. do I w. n.e.

Czy biblijny tekst był zmieniany?

Jednym z najcenniejszych znalezisk jest tzw. Wielki Zwój Izajasza (z ok. 125 r. p.n.e.). Jest to jedyny w pełni kompletny tekst biblijny z tamtego okresu – starszy o ponad tysiąc lat od słynnego Kodeksu Leningradzkiego z XI wieku, na którym powszechnie opierała się współczesna biblistyka.

Porównanie tych dwóch tekstów dostarcza nam bardzo ważnych wniosków. Z jednej strony odkrycia z Qumran potwierdzają, że tekst biblijny był przekazywany przez wieki z ogromną dbałością. Z drugiej – obalają mit o jego absolutnej, niemalże perfekcyjnej niezmienności. Mimo że w około 50% zwoje te pokrywają się z tradycyjnym tekstem masoreckim, to jednak zawierają liczne różnice (często są to drobne warianty gramatyczne czy synonimy, ale czasem również odmienne struktury całych rozdziałów).

Tajemnicza wspólnota esseńczyków

Kto stał za stworzeniem i ukryciem tych bezcennych dokumentów? Wiele wskazuje na to, że była to żydowska grupa religijna – esseńczycy. Wyodrębnili się oni po Powstaniu Machabejskim, stając w ostrej opozycji do władzy sprawującej kontrolę nad Świątynią Jerozolimską.

Esseńczycy tworzyli niezwykle surową, odizolowaną sektę. Praktykowali wspólnotę dóbr, żyli w celibacie i rygorystycznie przestrzegali czystości rytualnej oraz szabatu. Ich teologia opierała się na silnym dualizmie (wyraźnym podziale świata na dobro i zło), co mogło wynikać z wpływów religii perskiej. Co ciekawe, oczekiwali oni nadejścia aż dwóch Mesjaszy: królewskiego oraz kapłańskiego.

Poniższa tabela świetnie podsumowuje kluczowe różnice między zwojami z Qumran a późniejszą tradycją:

Najbardziej elektryzującym pytaniem pozostaje jednak to, czy esseńczycy mieli wpływ na wczesne chrześcijaństwo. Choć nowotestamentowe Ewangelie ani zwoje z Qumran nie łączą bezpośrednio Jezusa z tą grupą, podobieństwa między praktykami esseńczyków a pierwszymi chrześcijanami są momentami uderzające.

Wykazuję to chociażby na przykładzie Jana Chrzciciela. Jego ascetyczne życie na pustyni oraz wezwanie do chrztu na odpuszczenie grzechów bardzo mocno przypominają qumrańskie obmycia rytualne. W moim wykładzie pokazuję te fascynujące punkty styczne, ale wyraźnie wskazuję też na fundamentalne różnice. Chrześcijaństwo ze swoim jednym Mesjaszem było od samego początku uniwersalne i otwarte na wszystkich, podczas gdy esseńczycy tworzyli środowisko wysoce ekskluzywne i zamknięte.

Aby dowiedzieć się więcej o tym, jak zwoje znad Morza Martwego wpływają na naszą wiarę i historyczną wiedzę, zapraszam do obejrzenia pełnego materiału wideo dostępnego powyżej.