QUMRAN – Zwoje, które wstrząsnęły światem [cz. 1]

Historia powstawania tekstów biblijnych pełna jest luk, zagadek i niezwykłych zwrotów akcji, jednak rzadko zdarzają się wydarzenia, które potrafią całkowicie odmienić postrzeganie badaczy i teologów z całego świata. Czymś takim bez wątpienia było odnalezienie słynnych Zwojów znad Morza Martwego.

Przez całe stulecia badacze Biblii opierali się na hebrajskich manuskryptach pochodzących najwcześniej ze średniowiecza (głównie z X-XI wieku n.e.). Choć wierzono w rzetelność przepisywaczy, nikt nie miał fizycznego dowodu na to, jak dokładnie wyglądały teksty Pisma Świętego w czasach samego Jezusa czy za panowania rzymskiego. Wszystko to zmieniło się w 1947 roku, w najbardziej nieoczekiwany sposób.

Przypadkowe odkrycie pasterza

Historia odkrycia Zwojów znad Morza Martwego brzmi jak wstęp do doskonałego filmu przygodowego. Wiosną 1947 roku, młody beduiński pasterz, wędrując po surowych klifach Pustyni Judzkiej w poszukiwaniu zaginionej kozy, natknął się na ciemny otwór niewielkiej jaskini. Rzuciwszy do środka kamieniem, usłyszał dźwięk tłuczonego dzbana. Po wejściu do jaskini (znanej dziś jako Grota 1 w rejonie Qumran) odkrył ukryte w glinianych naczyniach stare, skórzane zwoje.

To przypadkowe znalezisko uruchomiło lawinę zdarzeń, w którą szybko zaangażowali się lokalni handlarze starożytności, wielcy profesorowie (tacy jak Eliezer Sukenik), przywódcy religijni oraz… państwa znajdujące się u progu wojny izraelsko-arabskiej. Szybko zorientowano się, że te niepozorne rękopisy, kupowane początkowo za grosze, zawierają teksty z III w. p.n.e. – czyniąc je najstarszymi i najcenniejszymi znanymi nam manuskryptami biblijnymi na świecie!

Co kryły gliniane dzbany?

Gdy w rejon Qumran ruszyli ostatecznie zorganizowani archeolodzy, w 11 okolicznych jaskiniach odkryto pozostałości blisko tysiąca starożytnych manuskryptów. Część z nich stanowiły doskonale nam znane teksty Starego Testamentu (jak fenomenalnie zachowany, kompletny wielki zwój Księgi Izajasza), pokazując niesamowitą wręcz zgodność ze średniowiecznymi kopiami. To dowiodło, jak z ogromną pieczołowitością Żydzi przekazywali swoje święte teksty.

Jednak prawdziwą burzę wywołały pozostałe rękopisy. Okazało się, że zwoje zawierają ogromną ilość tekstów należących najprawdopodobniej do ascetycznej sekty esseńczyków. Odkryto tam tajemnicze pisma takie jak Zwój Świątynny, apokryficzną Księgę Jubileuszy czy opisującą ostateczną, eschatologiczną bitwę Regułę Wojny Synów Światłości z Synami Ciemności. Osobliwą sensacją stał się też wyryty na blasze Zwój Miedziany, będący swego rodzaju „mapą skarbów”, opisującą rzekome miejsca ukrycia potężnego majątku ze Świątyni Jerozolimskiej.

Kto mieszkał w Qumran? Kto i przed kim ukrywał dzbany ze zwojami? I czy istniały teorie spiskowe blokujące ich publikację przez Watykan? Szczegółowo rozpracowuję tę historyczną układankę w materiale wideo powyżej.