QUMRAN – Zwoje z Qumran i tajemnice chrześcijaństwa [cz. 3]

W połowie ubiegłego wieku, w surowych i niedostępnych jaskiniach na Pustyni Judzkiej, beduiński pasterz dokonał jednego z najważniejszych odkryć archeologicznych wszech czasów. Zwoje znad Morza Martwego (Zwoje z Qumran) to starożytne manuskrypty, które wstrząsnęły fundamentami naszej wiedzy o judaizmie w okresie Drugiej Świątyni.

Pozwoliły one oświetlić historię esseńczyków – potężnej, choć bardzo ascetycznej, odseparowanej od świata wspólnoty żydowskiej. Historyk Józef Flawiusz wymieniał ich w jednym rzędzie z faryzeuszami i saduceuszami jako główne filary ówczesnej religijności. Dlaczego zatem na kartach całego Nowego Testamentu – pełnego przecież sporów z faryzeuszami i saduceuszami – słowo „esseńczyk” nie pada ani jeden raz?

Zagadkowe milczenie Nowego Testamentu

W moim nowym wykładzie wideo analizuję tę fascynującą anomalię. Badacze stawiają kilka hipotez wyjaśniających to całkowite milczenie:

1. Rozproszenie grupy: Ewangelie spisywano już po zniszczeniu Jerozolimy i Qumran (ok. 70 r. n.e.) przez Rzymian. Ruch esseński mógł być w tym czasie już tak rozbity, że przestał odgrywać rolę na religijnej mapie Palestyny.

2. Ucieczka przed skojarzeniami: Wczesne chrześcijaństwo miało z esseńczykami mnóstwo punktów wspólnych (podobny, bardzo krytyczny stosunek do kultu w Świątyni Jerozolimskiej, wielkie nadzieje eschatologiczne, życie we wspólnocie). Być może autorzy nowotestamentowi celowo unikali ich wspominania, by zatarły się granice między rzekomą konkurencją a unikalnym posłannictwem Jezusa.

3. Ukryte aluzje: Część biblistów dostrzega w Ewangeliach ślady spotkań z esseńczykami. Np. w Ewangelii Łukasza uczniowie mają podążać za „człowiekiem niosącym dzban wody” (co w ówczesnej kulturze było zadaniem wyłącznie kobiecym, chyba że miało się do czynienia z esseńskim, żyjącym w celibacie mężczyzną).

Syn Boży i Przebity Mesjasz w Qumran

Bodaj największą teologiczną bombą, która wybuchła po odczytaniu zwojów, była odnaleziona w 4. grocie qumrańskiej koncepcja Mesjasza.

Jeden z tekstów (oznaczony jako 4Q246) zawiera zwrot, który wywołuje u chrześcijan dreszcze: „Zostanie nazwany Synem Wielkiego (…) Oni zaś nazwą go Synem Najwyższego”. Podobieństwo do słów Archanioła Gabriela zwiastującego Maryi jest tu tak potężne, że wprawia naukowców w konsternację.

Z kolei inny dokument (4Q285) wprawił w zakłopotanie badaczy idei mesjańskich. Odnaleziono w nim linijkę, której tłumaczenie z języka hebrajskiego pozwala na dwa skrajne odczyty: albo mesjański Książę Zgromadzenia zabije swoich wrogów (co pasuje do tradycyjnego żydowskiego oczekiwania na triumfującego wodza), albo sam zostanie zabity/przebity. Ta druga hipoteza zburzyłaby przekonanie, że koncepcja „cierpiącego Mesjasza” jest rdzennie, w 100% chrześcijańskim wynalazkiem!

Jeśli chcesz dowiedzieć się, w jaki jeszcze sposób zwoje z Qumran na nowo układają naszą wiedzę o początkach religii chrześcijańskiej oraz co wspólnego mają z Ewangelią św. Jana, gorąco zapraszam do obejrzenia pełnego materiału wideo powyżej.